مرکز هدایت و راهبری علم و فناوری دریامحور با حمایت معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست جمهوری در دانشگاه خلیج فارس آغاز به کار کرد.

این مرکز با هدف تقویت پیوند میان دانش، سیاست‌گذاری و اجرا و بهره‌گیری مؤثر از ظرفیت‌های دریایی کشور، پهنه‌های آبی ایران از دریای خزر تا خلیج فارس و دریای عمان را به عنوان فرصتی بی‌بدیل برای توسعه اقتصادی، گسترش تجارت و تقویت امنیت غذایی مورد توجه قرار داده است.

این مرکز به عنوان نهادی واسط، نقش پل ارتباطی میان «دانش، حکمرانی و اجرا» را ایفا خواهد کرد تا با رفع پراکندگی پژوهش‌ها و پر کردن شکاف میان دانشگاه، صنعت و دولت، مسیر توسعه پایدار در حوزه دریا را به صورت یکپارچه هدایت کند.

دکتر شیرزادی، رئیس دانشگاه خلیج فارس، در آغاز سخن برخی پتانسیل های ویژه دریا را یادآور شد. وی ظرفیت دریا در حمل و نقل را از مهمترین و پایه ای ترین ظرفیت دریا دانست که ۹۰درصد حمل و نقل تجارت جهانی از این طریق انجام می شود.

این ظرفیت دریاست که فعالیت های اقتصادی در مقیاس بزرگ و توسعه صنایع را در سواحل، اقتصادی و توجیه پذیر می کند.

دسترسی به آب‌های آزاد که پیوند دهندگی بین کشورها را برای انجام تجارت امکان پذیر می کند از دیگر ویژگی دریاست.

رییس دانشگاه خلیج فارس در ادامه برخی مدل های موفق جهانی را مورد اشاره قرار داد و گفت: «سنگاپور که نه نفت دارد و نه منابع زیرزمینی، صرفاً به دلیل استفاده از موقعیت راهبردی و بر پایه دریا، توسعه خود را بنا نهاده است. آن‌ها با حمل‌ونقل ارزان، پالایشگاه راه‌اندازی کرده‌اند و نفت را فرآوری می‌کنند و اکنون به بزرگ‌ترین هاب ترانزیتی شرق آسیا تبدیل شده‌اند.

کشوری مثل هلند با مدیریت مهندسی پیشرفته بر سواحل دروازه ورود کالا به اروپا شده است. نروژ یکی از موفق ترین الگوها در بهره برداری از دریا بوده با توسعه فناوری های پیشرفته در صنعت کشتی سازی و شیلات پایدار اقتصادی متنوع و مبتنی بر دانش دریایی شکل داده است.

دکتر شیرزادی با بیان اینکه آنچه توسعه می آورد حکمرانی صحیح بر ساحل و دریاست و نه خود دریا، با انتقاد از وضعیت فعلی بهره‌برداری از سواحل کشور افزود: ما ۱۳ درصد جمعیت را در 4 استان ساحلی جنوبی داریم در حالی که ۲۰ درصد خاک کشور همین‌جاست؛ این در حالی است که در دنیا ۷۰ درصد جمعیت در شعاع صد کیلومتری دریاها زندگی می‌کنند و این نشان می‌دهد ما از این ظرفیت غافل بودیم.

در کنار ظرفیت بزرگ دریا برای حمل و نقل، لازم است زیرساخت های بندری و ریلی نیز تقویت شوند تا امکان انتقال کالا از دریا به بنادر و سایر نقاط به راحتی فراهم باشد این در حالیست که به دلیل ضعف زیرساخت های بندری و نبود اتصال به راه آهن سراسری (به‌جز بندرعباس)، این ظرفیت قابل بهره برداری کامل نیست.

دکتر شیرزادی با بیان اینکه حوزه دریا متولی مشخصی در سطح کلان مدیریتی ندارد و لازم است مدیریت یک پارچه و متمرکزی در این حوزه انجام شود تصریح کرد: «دانشگاه به عنوان نهادی برای خدمت به جوامع پیرامونی، وظیفه خود را در این مسیر انجام خواهد داد. اما برای موفقیت، نیاز است نخبگان و مسئولین در سازمان‌های مختلف مشارکت جدی داشته باشند و هر کدام نقش خود را به درستی ایفا نمایند.»

وی هدف از راه اندازی این مرکز را انجام اقدامات زیربنایی و مطالعاتی در توسعه دریامحور عنوان نموده و بیان کردند که هرگونه توسعه باید مبتنی بر دانش باشد. همچنین کمک به تولید فناوری های مورد نیاز و کمک به حل چالش های سازمان ها و نهادهای دولتی و خصوصی از جمله وظایف این مرکز است.

این مرکز با محوریت و مرکزیت دانشگاه خلیج فارس کار می کند اما از پتانسیل همه اعضای هیات علمی و پژوهشگران و دانشجویان کشور در سطح ملی بهره خواهد برد.

دکتر ستوده عضو هیئت علمی دانشگاه خلیج فارس و رئیس مرکز هدایت و راهبری فناوری دریا محور با تشریح جزئیات عملکردی این مرکز، اهداف چهارگانه و ساختار اجرایی آن را تبیین کرد.

وی با بیان اینکه دبیرخانه این مرکز از ابتدای سال ۱۴۰۵ راه‌اندازی شده است، اظهار داشت: «هدف ما رسیدن به بسته‌های سیاستی اجرایی است که سهم دریا را در تولید ناخالص ملی افزایش دهد و ارتباط بین صنعت، دانشگاه، دولت و جامعه محلی را تقویت کند.»

دکتر ستوده با اشاره به اینکه فعالیت‌ها در قالب شش بسته کاری شامل «اقتصاد دریا (زیرساخت‌ها)»، «منابع زنده (شیلات و آبزی‌پروری)»، «محیط زیست و پایداری»، «اکتشاف منابع غیرزنده»، «گردشگری دریایی» و «ارزیابی چندبعدی و تدوین سیاست‌ها» دنبال می‌شود، آمار تعاملات با استان‌های ساحلی را این‌گونه اعلام کرد:«تاکنون ۱۰۳ موضوع از سوی دستگاه‌های اجرایی ۴ استان ساحلی جنوبی (بوشهر، هرمزگان، خوزستان و سیستان و بلوچستان) به ما ارجاع شده است که ۵۷ مورد در زمینه اقتصاد دریا، ۲۵ مورد در زمینه منابع زنده، ۱۱ مورد بومی‌سازی، ۶ مورد گردشگری و ۴ مورد اکتشافات بوده است.»

وی در مورد مشارکت استان بوشهر افزود: «باعث سربلندی است که استان بوشهر بیشترین بازخورد را داشته است؛ اداره‌کل شیلات (۱۹ مورد)، اداره‌کل بنادر (۱۶ مورد)، مرکز اقیانوس‌شناسی خلیج فارس (۵ مورد)، حفاظت محیط زیست (۳ مورد)، آب منطقه‌ای (۲ مورد)، اتاق بازرگانی (۲ مورد) و مرکز تات (۱ مورد) در این زمینه همکاری داشته‌اند.»دکتر ستوده در پایان در خصوص نحوه حمایت از طرح‌ها توضیح داد: «نیازهای احصا شده در کارگروه‌های تخصصی بررسی و تبدیل به RFP می‌شوند.

پس از فراخوان ملی، طرح‌های پژوهشگران ارزیابی شده و طرح‌های پذیرفته‌شده از گرنت و حمایت مالی مشترک بهره‌مند خواهند شد.

وی در خصوص ساختار مرکز گفت: «یک شورای راهبری به ریاست رئیس دانشگاه و عضویت خبرگان و نمایندگان دستگاه‌ها، بالاترین سطح تصمیم‌گیری را بر عهده دارد.»